Mái polycarbonate đọng nước thường bắt nguồn từ 3 điểm: tấm bị võng giữa các xà gồ, máng thoát nước quá tải hoặc tắc, và hơi ẩm bị giữ lại trong lòng tấm rỗng. Phần lớn trường hợp đều xử lý được mà không cần thay mái mới, miễn là tìm đúng chỗ gây ra vấn đề. Bài viết này giúp bạn tự kiểm tra mái nhà mình, khắc phục những lỗi đang có và biết cách phòng ngay từ lúc làm khung cho công trình mới.
Nước đọng trên mái gây hại nhiều hơn bạn nghĩ
Nhiều người xem mái polycarbonate đọng nước là chuyện nhỏ. Một vũng nước trên mái nhìn qua có vẻ vô hại. Trời nắng lên, nước bay hơi hết, mái lại khô ráo như cũ. Nhưng chính vòng lặp ướt rồi khô đó mới là thứ âm thầm làm hỏng tấm lợp.
Mỗi lần nước bốc hơi, bụi và khoáng chất trong nước mưa ở lại trên bề mặt. Sau vài tháng, chỗ đọng nước hiện rõ thành một vệt ố hình tròn hoặc hình bầu dục, mờ đục hẳn so với phần còn lại của mái. Ánh sáng xuyên qua giảm đi, không gian bên dưới trông tối và cũ hơn. Nếu gần cây xanh, lá mục và bào tử rêu có sẵn môi trường ẩm để phát triển.
Nước đọng còn tạo thêm tải trọng. Một vũng nước rộng 1 m², sâu 2 cm đã nặng khoảng 20 kg. Tấm càng võng thì càng chứa được nhiều nước, nước càng nhiều thì tấm càng võng. Vòng lặp này khiến điểm võng ngày một sâu, vít bắt tại đó chịu lực kéo lớn và dễ hở. Đến lúc này, chuyện nước thấm qua lỗ vít xuống dưới chỉ còn là vấn đề thời gian.
Tự kiểm tra mái trong 15 phút
Trước khi sửa, bạn nên biết mái nhà mình đang gặp tình trạng nào và mái polycarbonate đọng nước ở mức độ ra sao. Cách đơn giản nhất là quan sát ngay sau một cơn mưa, hoặc dùng vòi nước tưới đều lên mái rồi theo dõi.
Hãy để ý những dấu hiệu sau:
- Sau mưa khoảng 30 phút, vẫn còn vũng nước nằm yên ở một vài ô giữa các thanh xà gồ.
- Nhìn từ dưới lên thấy có vệt ố tròn, lặp lại ở cùng vị trí trên nhiều tấm.
- Nước tràn ra khỏi mép máng thay vì chảy vào ống thoát.
- Bên trong các rãnh của tấm rỗng có hơi mờ, giọt nước li ti hoặc vệt xanh đen.
- Đặt một thước thẳng dài lên mặt mái, thấy có khe hở rõ ở giữa nhịp.
Mỗi dấu hiệu chỉ về một nguyên nhân khác nhau. Ghi lại vị trí và hình dạng vũng nước sẽ giúp bạn xử lý đúng chỗ, tránh sửa lan man mà không hết.
6 nguyên nhân khiến mái polycarbonate đọng nước
| Nguyên nhân | Dấu hiệu dễ thấy | Mức độ |
| Xà gồ đặt quá thưa so với độ dày tấm | Vũng nước nằm giữa các nhịp, tấm võng hình lòng chảo | Cao |
| Mái gần như phẳng, độ nghiêng không đủ | Nước chảy rất chậm, đọng nhiều chỗ nhỏ rải rác | Cao |
| Máng xối nhỏ, tắc hoặc đặt sai cao độ | Nước dồn ở mép dưới của mái, tràn khỏi máng | Trung bình |
| Khung bị lún, cong vênh sau thời gian dùng | Vũng nước xuất hiện ở vị trí trước đây khô ráo | Trung bình |
| Lá cây, rác chặn dòng chảy | Nước đọng phía trên các đống lá, gần nẹp | Thấp, dễ xử lý |
| Tấm rỗng lắp sai chiều hoặc bịt đầu sai cách | Hơi nước, giọt nước và rêu bên trong lòng tấm | Cao |
Trong số này, tấm võng do xà gồ thưa là lý do phổ biến nhất khiến mái polycarbonate đọng nước. Đây cũng là lỗi hay gặp ở các mái tự làm hoặc làm vội. Chủ nhà thường chọn tấm mỏng để tiết kiệm, nhưng lại giữ nguyên khoảng cách xà gồ như khi dùng tấm dày. Tấm mỏng hơn thì mềm hơn, và chỉ sau một mùa mưa là võng rõ.
Nguyên nhân cuối cùng khác hẳn các nguyên nhân còn lại. Nước không đọng trên mặt tấm mà đọng bên trong. Đây là trường hợp nhiều người bỏ qua, vì nhìn từ trên xuống mái vẫn khô ráo.
Xử lý mái polycarbonate đọng nước khi đã lợp xong
Với mái đã lợp xong, bạn không nhất thiết phải tháo ra làm lại. Hãy đi từ việc đơn giản đến việc phức tạp.
Bước 1: dọn sạch máng và mặt mái
Đây là việc nên làm đầu tiên vì tốn ít công nhất. Gom lá, rác trên mặt mái và trong máng. Kiểm tra ống thoát có bị tắc ở đoạn cong không. Rửa mặt tấm bằng nước sạch pha một chút xà phòng trung tính, dùng khăn mềm hoặc bọt biển. Tránh bàn chải cứng, dung môi tẩy mạnh và các loại nước tẩy có chứa amoniac, vì chúng làm hỏng lớp phủ chống tia UV trên bề mặt tấm.
Nếu sau khi dọn, nước thoát bình thường thì vấn đề chỉ nằm ở rác. Nếu vẫn còn vũng đọng, chuyển sang bước tiếp theo.
Bước 2: bổ sung xà gồ phụ ở chỗ võng
Tại các ô bị võng, có thể gia cố thêm một thanh xà gồ phụ nằm giữa hai thanh cũ. Thanh phụ đỡ tấm từ dưới lên, giảm nhịp võng xuống còn một nửa. Cách này không cần tháo tấm, chỉ cần bắt thêm thanh thép hộp nhỏ vào khung chính. Lưu ý mặt tiếp xúc giữa thanh thép và tấm nên có đệm cao su để tấm không bị cọ xát khi giãn nở.
Bước 3: mở rộng hoặc chỉnh lại máng
Nếu nước tràn ở mép mái, hãy kiểm tra xem máng có đủ rộng không và có nghiêng về phía ống thoát không. Máng cần có độ nghiêng riêng khoảng 0,5 – 1% dọc theo chiều dài. Với mái dài, nên bổ sung thêm 1 ống thoát ở giữa máng để nước không phải chạy quá xa.
Bước 4: nâng độ nghiêng của khung
Đây là phương án tốn công nhất, chỉ nên làm khi mái gần như phẳng. Có thể kê cao đầu trên của khung bằng các bát thép hoặc cột phụ. Bạn cần tháo tấm ra, nâng khung, rồi lợp lại. Nếu tấm cũ đã ố vàng hoặc giòn, đây cũng là dịp nên thay tấm mới luôn.
Riêng tấm rỗng: khi nước đọng ở bên trong
Không phải lúc nào mái polycarbonate đọng nước cũng nhìn thấy được từ trên mái. Tấm rỗng có cấu tạo nhiều rãnh song song chạy dọc tấm. Cấu tạo này giúp cách nhiệt tốt, nhưng cũng là nơi hơi ẩm dễ bị giữ lại nếu lắp đặt sai.
Ban ngày trời nóng, không khí trong rãnh nở ra. Ban đêm nhiệt độ giảm, hơi nước ngưng tụ thành giọt trên thành rãnh. Nếu hai đầu tấm được bịt kín hoàn toàn, hoặc để hở hoàn toàn cho bụi và côn trùng lọt vào, lượng hơi ẩm này không có đường thoát. Lâu dần bên trong xuất hiện rêu mốc, rất khó vệ sinh vì không thể đưa dụng cụ vào lòng rãnh.
Có 3 nguyên tắc để tránh tình trạng này:
- Rãnh phải chạy xuôi theo chiều nghiêng của mái. Lắp ngang thì nước ngưng tụ nằm lại trong rãnh, không chảy ra được.
- Đầu trên bịt bằng băng keo nhôm kín, ngăn nước mưa và bụi rơi vào.
- Đầu dưới dán băng keo thoáng khí có lỗ lọc, cho hơi ẩm thoát ra nhưng chặn được bụi và côn trùng. Sau đó lắp thêm nẹp chữ U để che mép tấm.
Các loại băng keo, nẹp và gioăng này đều có trong nhóm phụ kiện tấm polycarbonate, nên chọn đồng bộ với loại tấm đang dùng. Nếu tấm đã bị mốc nặng bên trong, gần như không thể làm sạch triệt để. Lúc này thay tấm mới và lắp lại đúng cách là giải pháp hợp lý hơn.
Phòng ngay từ khi làm mái mới
Muốn hạn chế tối đa tình trạng mái polycarbonate đọng nước, cách hiệu quả nhất là tính toán từ lúc dựng khung. Sửa sau bao giờ cũng tốn kém hơn làm đúng ngay từ đầu.
Chọn độ dày tấm đi cùng khoảng cách xà gồ. Hai thông số này phải tính cùng nhau. Tấm mỏng từ 2 – 3 mm cần xà gồ dày, trong khi tấm từ 5 mm trở lên cho phép giãn khoảng cách hơn. Khi mua tấm, hãy hỏi nhà cung cấp khoảng cách xà gồ khuyến nghị cho đúng độ dày bạn chọn, thay vì áp dụng một con số chung cho mọi loại.
Giữ độ nghiêng mái tối thiểu 5 độ, tốt nhất từ 10 độ. Mái nghiêng đủ thì nước và bụi tự trôi xuống, không có cơ hội đọng lại. Nhà ống bị hạn chế chiều cao có thể làm mái 2 bên dạng chữ A để vẫn đạt được độ nghiêng cần thiết.
Dùng khung chắc, xử lý chống gỉ. Khung thép mạ kẽm hoặc sơn chống gỉ kỹ sẽ ít bị cong vênh sau vài năm. Khung lún là nguyên nhân khiến những mái lúc đầu thoát nước tốt dần dần xuất hiện vũng đọng.
Lợp đúng chiều và chồng mí đúng hướng. Với tấm sóng, tấm phía trên chồng lên tấm phía dưới theo chiều nước chảy, giống cách xếp ngói. Chồng ngược lại thì nước sẽ chui vào mối nối.
Tính trước vị trí máng và ống thoát. Mái càng rộng càng cần nhiều ống thoát. Nên bố trí máng dễ tiếp cận để vệ sinh định kỳ.
Nếu đang phân vân chọn loại tấm cho mái mới, bạn có thể tham khảo các dòng tấm lợp sáng polycarbonate với đủ dạng đặc, rỗng và sóng. Mỗi dạng phù hợp với một kiểu khung và nhu cầu lấy sáng khác nhau. Để hình dung mái thành phẩm trông ra sao khi được lắp đúng kỹ thuật, bạn có thể xem thêm hình ảnh thực tế công trình sử dụng tấm nhựa polycarbonate dạng đặc.
Lịch chăm sóc mái theo mùa
Một mái được thiết kế tốt vẫn cần bảo dưỡng. Việc này không mất nhiều thời gian nếu làm đều đặn:
- Trước mùa mưa: vệ sinh toàn bộ máng, ống thoát và mặt mái. Kiểm tra vít, gioăng cao su và các nẹp đầu tấm.
- Trong mùa mưa: sau mỗi trận mưa lớn hoặc giông bão, quan sát nhanh xem có vũng đọng mới hoặc có cành cây rơi trên mái không.
- Mùa lá rụng: nếu nhà gần cây to, dọn lá trên mái và máng 2 – 4 tuần một lần.
- Mỗi năm 1 lần: kiểm tra khung, đặc biệt là các mối hàn và chân cột, để phát hiện sớm dấu hiệu gỉ sét hoặc lún.
Chăm sóc đều đặn như vậy giúp mái giữ được độ trong, hạn chế mái polycarbonate đọng nước và kéo dài tuổi thọ tấm thêm nhiều năm.
Câu hỏi thường gặp
Mái polycarbonate đọng nước có tự hết không? Nếu do rác hoặc lá cây thì dọn xong sẽ hết. Nếu do tấm võng hay khung lún thì không tự hết, mà thường nặng dần theo thời gian.
Có thể dùng keo silicon trám chỗ đọng nước không? Không nên. Silicon chỉ xử lý được chỗ rò rỉ ở mối nối. Nó không làm nước thoát nhanh hơn, và một số loại silicon còn phản ứng làm hỏng bề mặt tấm.
Tấm polycarbonate bị ố do đọng nước có làm sạch được không? Vết ố mới có thể rửa bằng nước xà phòng loãng. Vết ố lâu năm đã ăn vào bề mặt thì khó phục hồi hoàn toàn.
Tấm rỗng bị đọng nước bên trong có nguy hiểm không? Không ảnh hưởng đến độ bền ngay, nhưng làm tấm mất thẩm mỹ và giảm khả năng lấy sáng. Nên xử lý lại đầu tấm càng sớm càng tốt.
Mái mới lắp đã bị đọng nước thì làm sao? Hãy liên hệ đơn vị thi công để kiểm tra lại khoảng cách xà gồ và độ nghiêng khung. Đây thường là lỗi kỹ thuật cần được sửa trong thời gian bảo hành.
Kết luận
Nước đọng trên mái hiếm khi là lỗi của tấm lợp. Phần lớn đến từ khung, máng và cách lắp đặt. Khi hiểu đúng nguyên nhân, bạn có thể xử lý mái polycarbonate đọng nước bằng những việc khá đơn giản như dọn máng, thêm xà gồ phụ hay bịt lại đầu tấm rỗng. Với công trình mới, dành thêm chút thời gian tính khung và chọn tấm ngay từ đầu sẽ giúp bạn tránh được hầu hết rắc rối về sau.
