Hướng lắp đặt tấm nhựa polycarbonate quyết định phần lớn chất lượng ánh sáng trong nhà. Cùng một loại tấm, đặt ở hướng bắc sẽ cho ánh sáng dịu và đều suốt ngày, còn đặt ở hướng tây lại hứng trọn nắng chiều gay gắt. Nhiều gia đình chọn đúng loại tấm, đúng độ dày nhưng vẫn thấy nhà chói hoặc nóng, chỉ vì đặt mái lấy sáng sai hướng. Bài viết này giúp bạn đọc được đường đi của mặt trời quanh ngôi nhà mình, từ đó chọn vị trí và dạng tấm nhựa Polycarbonate phù hợp cho giếng trời, mái hiên hay vách lấy sáng.
Mặt trời đi qua nhà bạn như thế nào?
Ai cũng biết mặt trời mọc đằng đông và lặn đằng tây. Điều ít người để ý hơn là đường đi ấy không nằm thẳng trên đỉnh đầu, mà lệch dần theo mùa.
Ở Việt Nam, phần lớn thời gian trong năm, mặt trời lúc giữa trưa nằm chếch về phía nam. Mùa đông, mặt trời đi thấp, nắng chiếu xiên sâu vào những khoảng hở hướng nam. Mùa hè, mặt trời lên cao gần đỉnh đầu. Có những tuần giữa mùa hè, nhất là ở miền Nam, mặt trời giữa trưa còn hơi lệch về phía bắc. Vì vậy, một ô lấy sáng hướng nam sẽ đón nhiều nắng vào mùa đông và ít nắng trực tiếp hơn vào mùa hè, nếu có mái đua che phía trên.
Hướng bắc thì ngược lại. Quanh năm, gần như không có nắng chiếu thẳng vào mặt bắc của ngôi nhà, trừ một chút nắng sớm và nắng muộn trong những ngày hè. Ánh sáng đến từ phía bắc chủ yếu là ánh sáng trời tán xạ, mềm và đều. Đó là lý do các xưởng vẽ và nhà xưởng mái răng cưa ở những nước nằm phía bắc xích đạo thường cho ô lấy sáng quay về hướng bắc.
Hướng đông và hướng tây là hai hướng đón nắng xiên. Nắng buổi sáng phía đông dễ chịu, nhiệt độ còn thấp. Nắng chiều phía tây đến khi không khí và tường nhà đã nóng suốt cả ngày, nên cảm giác oi bức hơn hẳn dù lượng sáng tương đương.
Từng hướng phù hợp với nhu cầu nào?
Hướng bắc: ánh sáng đều, ít nóng
Nếu mục tiêu là lấy sáng để làm việc, đọc sách, may vá hay trưng bày hàng hóa, hướng bắc là lựa chọn dễ chịu nhất. Ánh sáng ổn định từ sáng đến chiều, không có vệt nắng gắt rọi lên bàn hay sàn nhà. Với hướng này, bạn có thể dùng tấm trắng trong để tận dụng tối đa lượng sáng mà không lo chói.
Hướng nam: ấm vào mùa đông, cần che vào mùa hè
Ở miền Bắc, ô lấy sáng hướng nam giúp căn nhà ấm và khô hơn trong những ngày đông ẩm thấp. Để mùa hè không bị nắng trưa chiếu thẳng, hãy làm mái đua hoặc lam che phía trên. Mặt trời mùa hè đi cao nên chỉ cần một mái đua vừa phải đã chắn được phần lớn nắng trực tiếp, trong khi nắng mùa đông đi thấp vẫn lọt vào được.
Hướng đông: dễ chịu buổi sáng
Phòng ăn, bếp hay khu vực sinh hoạt buổi sáng rất hợp với ô lấy sáng hướng đông. Nắng sớm giúp không gian sáng sủa, khô ráo và đến trưa thì nắng đã rời đi. Nếu phòng ngủ nằm ở hướng này, nên tính đến rèm hoặc tấm khuếch tán vì nắng sáng lên rất sớm trong mùa hè.
Hướng tây: hạn chế, hoặc phải che chắn kỹ
Hướng tây là hướng khó nhất cho mái lấy sáng. Nắng chiều chiếu xiên, lọt sâu vào nhà và kéo dài đến lúc mặt trời lặn. Nếu bắt buộc phải lấy sáng ở hướng này, hãy giảm diện tích ô sáng, dùng tấm có bề mặt khuếch tán và bố trí thêm cây xanh hoặc lam chắn nắng bên ngoài. Chuyện mái nhựa bị nóng thường không nằm ở vật liệu mà ở cách chọn hướng và loại tấm, như phân tích trong bài lợp mái nhựa polycarbonate bị nóng trên website.
Áp dụng cho từng vị trí trong nhà
Giếng trời nhà phố
Nhà ống ở thành phố thường chỉ có mặt tiền và mặt sau, hai bên giáp nhà hàng xóm. Lúc này giếng trời trên mái gần như là nguồn sáng duy nhất cho phần giữa nhà. Ánh sáng từ trên cao xuống không phụ thuộc nhiều vào hướng nhà như ô cửa bên hông, nhưng vẫn chịu ảnh hưởng của nắng trưa mùa hè.
Với giếng trời, thay vì để mặt tấm nằm ngang, bạn có thể làm mái dốc nghiêng về hướng bắc. Mặt tấm quay về phía bắc sẽ nhận ánh sáng trời nhiều hơn nắng trực tiếp, giúp giảm nóng đáng kể. Nếu giếng trời nằm sát cầu thang, ánh sáng còn được các bậc thang và bức tường phản chiếu xuống các tầng dưới.
Mái hiên và mái che sân
Mái hiên thường nằm ở mặt tiền, nên hướng của mái hiên chính là hướng nhà. Nhà hướng tây hay tây nam nên ưu tiên tấm có bề mặt khuếch tán để nắng chiều không chiếu thành vệt gắt lên sân. Với những vị trí như vậy, tấm nhựa Polycarbonate dạng đặc sần là lựa chọn đáng cân nhắc. Bề mặt sần làm tán ánh sáng ra nhiều phía, sân vẫn sáng nhưng dịu mắt hơn, đồng thời giấu bớt vết bụi và vệt nước trên mặt tấm. Nhà hướng bắc hay hướng đông thì có thể dùng tấm trong để giữ tầm nhìn ra bầu trời.
Vách lấy sáng và vách ngăn
Vách đứng nhận nắng xiên nhiều hơn mái nằm. Vách hướng đông và hướng tây sẽ hứng nắng trực tiếp vào buổi sáng hoặc buổi chiều, còn vách hướng bắc chỉ nhận ánh sáng tán xạ. Khi dùng tấm làm vách cho hành lang, ban công hay khu giặt phơi, hãy xem vách đó quay về hướng nào trước khi chọn tấm trong hay tấm sần.
Nhà xưởng và kho hàng
Nhà xưởng mái rộng thường dùng các dải tấm lấy sáng xen kẽ với mái tôn. Nếu có thể chọn, hãy bố trí các dải sáng ở mái dốc quay về hướng bắc. Cách này giúp ánh sáng phân bố đều trên mặt sàn, hạn chế những mảng nắng chiếu thẳng vào máy móc hay khu vực công nhân làm việc. Với mái quay về hướng nam hoặc hướng tây, nên giảm số dải lấy sáng và chọn tấm có khả năng khuếch tán.
Ghép hướng với dạng tấm cho đúng cặp
Chọn hướng xong mới là một nửa việc. Nửa còn lại là chọn dạng tấm hợp với lượng nắng mà hướng đó nhận được.
Ở hướng bắc, nơi ánh sáng vốn đã dịu, tấm đặc trắng trong giúp tận dụng gần như trọn lượng sáng và giữ được tầm nhìn ra bầu trời. Dùng tấm sần ở đây đôi khi lại làm căn phòng hơi tối vào những ngày nhiều mây.
Ở hướng nam và hướng tây, nơi nắng chiếu nhiều giờ trong ngày, tấm rỗng có lợi thế nhờ lớp không khí bên trong giúp giảm lượng nhiệt truyền xuống. Nếu cần thêm độ dịu mắt, có thể chọn tấm rỗng màu nhạt hoặc kết hợp lưới che bên dưới vào mùa hè.
Ở hướng đông, gần như dạng tấm nào cũng dùng được, tùy vào việc bạn ưu tiên tầm nhìn hay sự riêng tư. Với nhà xưởng mái rộng, tấm sóng vẫn tiện nhất vì lắp xen kẽ với mái tôn có sẵn, chỉ cần bố trí dải sáng ở mặt mái hợp hướng. Hiểu được cặp đôi giữa hướng lắp đặt tấm nhựa polycarbonate và dạng tấm sẽ giúp bạn tránh tình trạng mua tấm đắt mà ánh sáng vẫn không như ý.
Tự xác định hướng tại nhà trong một ngày
Không cần bản vẽ hay thiết bị chuyên dụng, bạn có thể tự quan sát để chọn hướng lắp đặt tấm nhựa polycarbonate cho chính xác hơn.
- Mở ứng dụng la bàn trên điện thoại, đứng ở vị trí dự định làm mái lấy sáng và ghi lại hướng chính của mặt mái hoặc mặt vách.
- Chọn một ngày nắng, chụp ảnh khu vực đó vào khoảng 9 giờ, 12 giờ và 15 giờ. Ba tấm ảnh sẽ cho thấy nắng chiếu vào đâu và kéo dài đến lúc nào.
- Để ý những vật cản xung quanh như nhà cao tầng bên cạnh, cây lớn hay bồn nước. Một tòa nhà phía tây có thể che bớt nắng chiều, giúp bạn lấy sáng ở hướng này thoải mái hơn.
- Nếu đang là mùa đông, hãy nhớ rằng mùa hè mặt trời sẽ lên cao hơn, nắng trưa chiếu thẳng xuống nhiều hơn. Ngược lại, quan sát vào mùa hè thì mùa đông nắng sẽ chiếu xiên sâu hơn từ phía nam.
Sau bước này, bạn sẽ biết vị trí nào cần ánh sáng nhiều, vị trí nào cần che bớt, và đó là cơ sở để quyết định hướng lắp đặt tấm nhựa polycarbonate cùng loại tấm phù hợp.
Đừng quên chiều của chính tấm nhựa
Ngoài hướng nhà, bản thân tấm nhựa cũng có mặt trong, mặt ngoài và chiều lắp. Lắp ngược sẽ ảnh hưởng đến độ bền lẫn chất lượng ánh sáng.
Mặt có lớp phủ chống UV phải quay ra phía có nắng. Mặt này thường được đánh dấu bằng chữ in hoặc nhãn trên màng bảo vệ. Nếu lắp ngược, lớp phủ không phát huy tác dụng, tấm dễ ố vàng và giảm khả năng truyền sáng sau một thời gian.
Với tấm rỗng, các khoang bên trong cần chạy theo chiều dốc của mái, từ đỉnh xuống máng nước. Lắp ngang dốc khiến hơi nước ngưng tụ bị kẹt lại trong khoang, lâu ngày tạo vệt mờ hoặc rêu mốc nhìn thấy rõ từ bên dưới. Với tấm sóng, mí chồng nên xuôi theo hướng gió chính để nước mưa không bị gió thổi ngược vào khe chồng.
Câu hỏi thường gặp
Hướng lắp đặt tấm nhựa polycarbonate nào ít nóng nhất?
Hướng bắc. Mặt bắc gần như không nhận nắng chiếu thẳng, chủ yếu là ánh sáng trời tán xạ. Đây là hướng phù hợp nhất khi cần sáng mà không muốn nóng.
Nhà hướng tây có nên làm mái lấy sáng không?
Vẫn làm được nhưng cần che chắn. Hãy giảm diện tích ô sáng, chọn tấm sần hoặc tấm có màu nhẹ và bố trí lam chắn hoặc cây xanh bên ngoài.
Giếng trời có cần quan tâm đến hướng không?
Có, dù ít hơn ô cửa bên hông. Làm mặt giếng trời nghiêng về hướng bắc sẽ giảm nắng trưa chiếu thẳng và giúp nhà mát hơn.
Tấm trong và tấm sần, loại nào lấy sáng nhiều hơn?
Tấm trong cho lượng sáng đi qua nhiều và giữ được tầm nhìn. Tấm sần làm ánh sáng tán đều, dịu mắt hơn nên hợp với hướng có nắng gắt.
Kết luận
Ánh sáng tự nhiên là thứ miễn phí, nhưng muốn dùng tốt thì phải biết nó đến từ đâu. Một ô lấy sáng hướng bắc cho căn phòng ánh sáng đều suốt ngày. Một mái hiên hướng tây nếu không che chắn sẽ biến sân thành chỗ hầm nắng mỗi buổi chiều. Dành một ngày quan sát nắng quanh nhà trước khi làm mái thường đáng giá hơn nhiều so với việc đổi tấm sau khi đã lắp xong.
Nếu muốn mang ảnh chụp hiện trạng và hướng nhà đến để được tư vấn chọn tấm, bạn có thể gửi về email nhamaypolyoceanlite@gmail.com hoặc gọi hotline 0835.14.2222 của Ocean Lite.
