Khoan tấm polycarbonate tưởng đơn giản nhưng lại là khâu khiến nhiều công trình hỏng sớm nhất. Tấm nhựa có thể chịu va đập gấp 200 lần kính, vậy mà chỉ một lỗ khoan sai kích thước hay một con vít siết quá tay cũng đủ tạo ra vết rạn hình sao quanh chân vít. Vết rạn này ban đầu rất nhỏ, gần như không nhìn thấy. Sau 1 mùa nắng nóng, nó lan dần ra và mở đường cho nước mưa thấm vào. Bài viết này đi thẳng vào những việc cần làm khi khoan tấm polycarbonate, từ chọn mũi khoan, đo khoảng cách, cho đến cách xử lý khi lỡ tay làm nứt. Nội dung áp dụng được cho cả kính polycarbonate dạng đặc lẫn tấm rỗng ruột.
Vì sao tấm nhựa bị nứt khi khoan?
Muốn tránh nứt, trước hết cần hiểu vết nứt đến từ đâu. Polycarbonate là loại nhựa dẻo dai, nhưng nó lại khá nhạy cảm với 3 thứ: nhiệt, lực ép tập trung và một số hóa chất. Khi khoan tấm polycarbonate sai cách, cả 3 yếu tố này thường xuất hiện cùng lúc.
Yếu tố đầu tiên là nhiệt ma sát. Mũi khoan cùn hoặc quay quá nhanh sẽ làm nóng thành lỗ. Nhựa quanh lỗ bị chảy nhẹ rồi nguội lại, tạo ra một vùng ứng suất bên trong. Vùng này nhìn bằng mắt thường không thấy gì, nhưng chính nó là điểm khởi đầu cho vết rạn sau này.
Yếu tố thứ 2 là lực ép dồn vào 1 điểm. Người thợ ấn mạnh tay, mũi khoan xuyên qua mặt dưới quá đột ngột, hoặc tấm không được kê đỡ chắc chắn. Kết quả là mép lỗ ở mặt dưới bị vỡ lởm chởm. Những mép sứt này rất dễ phát triển thành đường nứt khi tấm chịu gió.
Yếu tố thứ 3, và cũng hay bị bỏ qua nhất, là giãn nở nhiệt. Tấm polycarbonate co giãn mạnh hơn khung thép rất nhiều. Hệ số giãn nở của vật liệu này vào khoảng 0,065 mm cho mỗi mét dài trên mỗi độ C. Với 1 tấm dài 6m, chênh lệch nhiệt độ giữa trưa hè và đêm có thể lên tới 40°C, tấm sẽ dài ra hoặc co lại gần 16mm. Nếu lỗ khoan vừa khít với thân vít, tấm không còn chỗ để “thở”. Lực kéo dồn hết vào chân vít và tấm sẽ nứt, dù bạn khoan rất cẩn thận.
Chuẩn bị gì trước khi khoan tấm polycarbonate?
Phần lớn lỗi nứt có thể loại bỏ ngay từ bước chuẩn bị. Bạn nên kiểm tra đủ các mục sau trước khi bấm máy.
Dụng cụ cần có:
- Máy khoan cầm tay có điều chỉnh tốc độ. Tắt chế độ búa (chế độ khoan bê tông) vì rung động sẽ làm vỡ nhựa.
- Mũi khoan sắt HSS còn sắc. Tốt nhất là loại mài góc đỉnh tù hơn dành cho nhựa. Nếu chỉ có mũi khoan sắt thông thường, hãy chọn mũi mới, chưa qua sử dụng nhiều.
- Tấm gỗ hoặc ván ép phẳng để kê bên dưới vị trí khoan.
- Bút lông dầu, thước dây và thước vuông để đánh dấu.
- Vít chuyên dụng kèm long đền cao su EPDM, lấy từ nhóm phụ kiện tấm nhựa kính Polycarbonate để đảm bảo đúng kích thước và chống thấm tốt.
Kiểm tra tấm:
Giữ nguyên lớp màng bảo vệ trên cả 2 mặt tấm trong suốt quá trình khoan. Lớp màng giúp tránh trầy xước và giúp bạn đánh dấu dễ hơn. Xác định mặt có phủ UV (thường được in chữ trên màng) và luôn quay mặt này lên trên, hướng ra phía nắng. Nếu tấm vừa được chở từ kho ngoài trời về, hãy để tấm ổn định nhiệt độ trong bóng râm khoảng 30 phút trước khi đo và khoan.
Quy trình khoan tấm polycarbonate 5 bước
Dưới đây là trình tự mà các đội thi công lâu năm thường áp dụng. Mỗi bước đều nhắm đến 1 nguyên nhân gây nứt đã nói ở trên.
Bước 1: Đánh dấu đúng khoảng cách
Vị trí lỗ quyết định rất nhiều đến độ bền của tấm. Lỗ khoan không nên nằm quá sát mép tấm. Khoảng cách tối thiểu từ tâm lỗ đến mép là 20mm, tốt nhất là 30 đến 40mm với tấm dày. Khoảng cách giữa các vít dọc theo xà gồ thường từ 30 đến 50cm, tùy tải trọng gió tại khu vực.
Với tấm rỗng ruột, hãy đánh dấu sao cho lỗ rơi vào khoảng giữa 2 vách ngăn bên trong. Khoan trúng ngay vách ngăn sẽ làm vách bị ép vỡ và mất khả năng chịu lực tại điểm đó.
Bước 2: Kê đỡ tấm chắc chắn
Đặt tấm lên mặt phẳng, kê tấm gỗ ngay bên dưới vị trí khoan. Tấm gỗ giúp mũi khoan thoát ra mặt dưới một cách êm ái, không làm sứt mép lỗ. Nếu khoan trực tiếp trên mái, cần có người giữ tấm hoặc kẹp tạm tấm vào khung để tấm không rung.
Bước 3: Khoan với tốc độ vừa phải và lực nhẹ
Đặt mũi khoan vuông góc 90 độ với mặt tấm. Khoan ở tốc độ trung bình, để mũi khoan tự ăn vào nhựa thay vì dùng lực ép mạnh. Khi thấy phoi nhựa ra thành sợi dài, liên tục là bạn đang khoan đúng. Nếu phoi nhựa vụn nát, bốc mùi khét hoặc bám dính vào mũi, hãy giảm tốc độ và kiểm tra lại độ sắc của mũi khoan.
Khi mũi khoan sắp xuyên qua mặt dưới, giảm lực ấn gần như bằng 0. Đây là thời điểm dễ làm vỡ mép lỗ nhất. Với tấm dày từ 8mm trở lên, nên rút mũi ra vài lần giữa chừng để thoát phoi và cho mũi nguội bớt.
Bước 4: Khoan lỗ rộng hơn thân vít
Đây là bước quan trọng nhất khi khoan tấm polycarbonate. Lỗ khoan phải lớn hơn đường kính thân vít để tấm có không gian co giãn. Bảng dưới đây là mức tham khảo phổ biến:
| Chiều dài tấm | Đường kính lỗ so với thân vít |
| Dưới 2m | Rộng hơn khoảng 2 đến 3mm |
| Từ 2m đến 4m | Rộng hơn khoảng 3 đến 5mm |
| Trên 4m | Rộng hơn 5 đến 6mm hoặc khoan lỗ ô van theo chiều dài tấm |
Với tấm rất dài, lỗ ô van là giải pháp an toàn hơn. Bạn khoan 2 lỗ sát nhau theo chiều dài tấm rồi dùng mũi khoan lia nhẹ để nối thành 1 rãnh dài. Riêng lỗ ở chính giữa tấm có thể khoan vừa hơn để làm điểm neo, các lỗ về 2 đầu mở rộng dần.
Bước 5: Làm sạch lỗ và bắt vít đúng lực
Dùng mũi khoan lớn hơn xoay nhẹ bằng tay trên miệng lỗ để vát bỏ ba via. Thổi sạch phoi nhựa bên trong, đặc biệt với tấm rỗng vì phoi dễ kẹt trong các rãnh. Sau đó mới bóc lớp màng bảo vệ quanh vị trí vít.
Khi bắt vít, chỉ siết đến lúc long đền cao su vừa ép sát và hơi phồng nhẹ. Siết quá tay sẽ làm long đền bẹp dí, tấm bị ép lõm và mất khả năng trượt khi giãn nở. Vít phải nằm đúng tâm lỗ, không bị lệch sang 1 bên.
Khoan tấm đặc và tấm rỗng có khác nhau không?
Có khác, và khác khá rõ. Hiểu sự khác biệt này giúp bạn chọn cách khoan tấm polycarbonate phù hợp với từng loại vật liệu.
Tấm đặc ruột có kết cấu liền khối, chịu lực tốt và ít bị vỡ vách. Tuy vậy, tấm đặc dày tích nhiệt nhiều hơn khi khoan, nên cần chú ý tốc độ và thời gian khoan tại 1 điểm. Loại này thường dùng cho mái hiên, giếng trời, vách ngăn cần độ trong như kính.
Tấm rỗng ruột nhẹ hơn nhiều nhưng các vách bên trong khá mỏng. Khi khoan loại này, việc chọn vị trí giữa 2 vách và dùng long đền đúng loại quan trọng hơn cả. Bắt vít quá chặt trên tấm rỗng sẽ làm sụp các ô rỗng quanh chân vít, nước đọng lại bên trong và gây mờ tấm theo thời gian. Ngoài ra, sau khi khoan xong cần bịt kín 2 đầu tấm bằng băng keo chuyên dụng để bụi và côn trùng không lọt vào.
Tấm sóng thì cần khoan ở đỉnh sóng, không khoan ở lòng sóng. Nước mưa chảy dọc lòng sóng, lỗ vít đặt ở đó sẽ luôn ngập nước và dễ thấm dột.
Những sai lầm khiến tấm nứt dù đã khoan cẩn thận
Có những trường hợp lỗ khoan rất đẹp nhưng vài tháng sau vẫn xuất hiện vết rạn. Nguyên nhân thường nằm ở những chi tiết nhỏ dưới đây.
Dùng keo silicon có mùi chua. Silicon gốc axit (loại có mùi giấm) phản ứng với polycarbonate và gây rạn bề mặt theo thời gian. Chỉ nên dùng silicon trung tính ghi rõ tương thích với nhựa PC.
Lau tấm bằng dung môi mạnh. Xăng, dầu hỏa, acetone hay nước lau kính chứa cồn đều có thể làm tấm bị rạn chân chim, nhất là ở vùng quanh lỗ khoan đang có ứng suất. Nước sạch pha xà phòng loãng là đủ.
Dùng dầu làm mát khi khoan. Nhiều thợ quen tưới dầu khi khoan kim loại và mang thói quen này sang nhựa. Dầu cắt gọt có thể tấn công bề mặt polycarbonate. Nếu cần làm mát, chỉ dùng nước sạch hoặc khí nén.
Dùng đinh hoặc vít tôn thường. Vít không có long đền đệm cao su khiến đầu vít tì trực tiếp lên tấm. Mỗi lần gió lật, đầu vít cọ vào tấm và tạo vết nứt quanh lỗ.
Khoan chồng nhiều tấm cùng lúc. Cách này giúp tiết kiệm thời gian nhưng nhiệt tích tụ nhiều hơn và tấm dưới cùng rất dễ bị sứt mép.
Lỡ khoan bị nứt thì xử lý thế nào?
Nếu vết nứt đã xuất hiện, đừng vội thay cả tấm. Với vết rạn ngắn quanh chân vít, bạn có thể chặn nó lại bằng một mẹo quen thuộc của thợ cơ khí.
Tháo vít ra, dùng mũi khoan nhỏ cỡ 3mm khoan 1 lỗ ngay tại đầu mút của vết nứt. Lỗ tròn này phân tán lực, khiến vết nứt không còn điểm nhọn để lan tiếp. Sau đó khoan lại lỗ chính ở vị trí mới cách chỗ cũ ít nhất 30mm, rồi bơm silicon trung tính lấp kín lỗ cũ. Nếu vết nứt đã dài quá 10cm hoặc lan ra mép tấm, việc thay tấm mới sẽ an toàn và tiết kiệm hơn về lâu dài.
Sau khi hoàn thiện, bạn nên kiểm tra định kỳ các chân vít, nhất là sau mùa mưa bão. Tham khảo thêm hướng dẫn bảo dưỡng tấm Polycarbonate để biết cách siết lại vít lỏng và vệ sinh bề mặt đúng cách.
Câu hỏi thường gặp
Có thể khoan tấm polycarbonate bằng mũi khoan gỗ không?
Có thể dùng với tấm mỏng. Tuy vậy mũi khoan gỗ có mũi nhọn dẫn hướng dễ làm rách mặt dưới, nên mũi khoan sắt HSS vẫn là lựa chọn an toàn hơn.
Nên dùng máy khoan pin hay máy khoan điện?
Loại nào cũng được, miễn là điều chỉnh được tốc độ. Máy khoan pin thường dễ kiểm soát lực hơn khi làm việc trên mái.
Khoan tấm polycarbonate vào mùa nóng có cần lưu ý gì?
Tấm đang giãn nở ở mức lớn khi trời nắng. Bạn nên tính khoảng hở giữa các tấm hẹp hơn một chút so với khi thi công lúc trời mát.
Có cần khoan lỗ mồi trước không?
Với tấm dày từ 6mm trở lên, nên khoan lỗ mồi nhỏ trước rồi mới khoan rộng ra. Cách này giúp lỗ tròn đều và giảm nhiệt khi khoan.
Vì sao khoan xong tấm bị mờ quanh lỗ?
Hiện tượng này thường do nhiệt ma sát quá cao làm chảy bề mặt. Bạn nên thay mũi khoan sắc hơn và giảm tốc độ máy.
Kết luận
Một tấm nhựa bền 10 năm hay nứt sau 1 mùa hè phụ thuộc rất nhiều vào vài phút khoan và bắt vít. Chỉ cần nhớ 3 nguyên tắc: khoan mát, khoan nhẹ tay và luôn chừa không gian cho tấm co giãn. Khi làm đúng những điều này, việc khoan tấm polycarbonate sẽ không còn là nỗi lo, và công trình của bạn giữ được vẻ trong trẻo, kín nước qua nhiều năm sử dụng.
Nếu bạn đang cần chọn tấm lợp sáng Polycarbonate chính hãng kèm vít, nẹp đồng bộ, hoặc muốn được tư vấn kỹ thuật thi công cho công trình cụ thể, hãy liên hệ Ocean Lite qua hotline 0835.14.2222 để được hỗ trợ nhanh nhất.
